Κυριακή, 24 Δεκεμβρίου 2017

Αντί ευχών

Δοκίμιο σύντομης σπονδυλωτής αντισυμβατικής προσέγγισης του Δωδεκαήμερου
Απόστολου Κ. Σαραντίδη
1.     Αλλοτρίωση
Η βίαια και επιτυχής προσπάθεια αιώνων εισαγωγής ιδεολογίας, αλλοτρίωσε και θρησκειοποίησε την εκκλησιαστική αλήθεια, μα ποτέ δεν κατάφερε να κατακερματίσει τη Μία Αγία Καθολική καιΑποστολική του Χριστού Εκκλησία διότι εκ φύσεώς Της «και πύλαι Άδου ου κατισχύσουσιναυτής». Αυτό που στην πραγματικότητα πέτυχαν, ήταν ο κακοήθης νεοπλασματικόςπολλαπλασιασμός αντορθόδοξων αιρετικών «εθνοφυλετικών» παρασυναγωγών στο όνομα ενόςαλλοιωμένου και ως εκ τούτου ανύπαρκτου Χριστού που δεν σώζει από την πτώση, κατά κανόναυποταγμένων στις σκοπιμότητες του κρατικού εθνικισμού. Κλειδί στην κατανόηση, η πτώση.
2.    Ελληνισμός
Στους αρχαίους Έλληνες η θρησκεία υπηρετούσε περισσότερο τη μεταφυσική τους αναζήτησηκαι  σχεδόν καθόλου την ατομοκεντρική ψυχολογική ανάγκη. Στη «σπουδή» του τρόπου τηςαλήθειας σε συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα, συναντώνται ο Ελληνισμός με τον Χριστιανισμό έτσιώστε Ορθοδοξία και Ελληνισμός να είναι πλέον εδώ και αιώνες έννοιες ταυτόσημες.
3.    Ολιστική παραφροσύνη
H διαφαινόμενη ένδειξη είναι πάντως και στοιχειώδης λογική παραδοχή. Η θρησκεία ωςατομοκεντρικό δογματικό πρότυπο δεν γεννά πολιτισμό. Πολιτισμό γεννά η αποτυχημένη μετάαπό την πτώση, αναζήτηση νοήματος αιτίας και σκοπού, της ύπαρξης και συνύπαρξης. H «μεταφυσική»  δίψα αναζητά μεν τη μέθη της γνώσης, χαρίζεται όμως τελικά στη σχέση της  μετην ελευθερία από το «Εγώ». Στη γλώσσα της κοινής μας συνεννόησης, «Θεός» σημαίνει και ότι ηύπαρξη των όντων και η λογικότητα του ανθρώπου δεν θα μπορούσαν ποτέ να είναι προϊόντατυφλής αναγκαιότητας. Ούτε η ύπαρξη και αλήθεια Του να δημιουργείται από την ομαδική σκέψητων κτισμάτων Του, ωσάν να δημιουργείται έτσι διά του χρόνου θεία ουσία κατανεμημένη εις ταμέλη του, είδωλο δηλαδή εξαμβλωτικό, κατά το κτιστό πρότυπο της ψηφίδας που για να σταθείαπαιτεί την αναγκαιότητα του έργου των άλλων σε ένα  συνειδητό πλαίσιο και ολότηταανθρωπότητας, η έννοια της οποίας δήθεν ανέκαθεν πάντοτε προϋπήρχε. Ολιστικήσχολαστικιστική ανοησία της προσέγγισης του Θείου διά της νοημοσύνης. Στην Ορθόδοξημοναδική αλήθεια, Τριάδα Ομοούσιος και Αχώριστος υποστατικών ακοινώνητων Προσώπων καθ’όλα ίσων σε Μία αδιαίρετη ακατάληπτη ενότητα, με βασικό ενέργημα την ανιδιοτελή αγάπη, όχιμεταξύ τους σαν δήθεν τρεις ανεξάρτητες θεότητες αλλά προς τον άνθρωπο και τα αόρατακτίσματα.
4.    Θεάνθρωπος
Το αν ο Θεός έγινε άνθρωπος δεν είναι είδηση δημοσιογραφική. Υπάρχουν δεδομένα τηςπραγματικότητoς που δεν γνωστοποιούνται πάντοτε με πληροφόρηση ούτε με απλή συλλογιστικήανάλυση. Στην περίπτωση της ελεύθερης  αυθυπαρξίας, η αγάπη δεν είναι συμπεριφορά πουαπλώς συνοδεύει την ύπαρξη. Είναι θεμελιακός τρόπος ύπαρξης. Το άκτιστο αίτιό της «γεννά»αχρόνως τον Yιό  και Λόγο ο οποίος ενανθρωπίζεται μέσα στον χρόνο ως τέλειος Θεός και τέλειοςΆνθρωπος, «ασυγχύτως, ατρέπτως, αδιαιρέτως, αχωρίστως γνωριζόμενος» και «εκπορεύει»  τοΠνεύμα το Άγιο. Δεν είναι κάποια αόριστη θεότητα που το κάνει ελεύθερα αυθύπαρκτο. Θαμπορούσε να πει κανείς ότι είναι η πατρότητα αλλά μεταξύ κτιστού και ακτίστου ουδεμίαομοιότης και αναλογία υπάρχει. H θεότητα υπ’ αυτήν την έννοια θα ήταν αναγκαστικόςπροκαθορισμός. Η πατρότητα με την ανάλογη ανθρώπινη  κτιστή μεταφορά δομής, ελεύθερηεπιλογή. Ο ελεύθερος Θεός δεν μπορεί παρά να προϋπάρχει στο Μυστήριο της Γεννήσεως απόΠαρθένο και να εισάγεται  στην ανθρώπινη Ιστορία, καί ως Θεάνθρωπος.
5.    Χριστούγεννα
Tα Χριστούγεννα είναι αναμφίβολα γιορτή. Έκρηξη χαράς μέσα στους αιώνες, για όσους στοβρέφος της Βηθλεέμ μπορούν να βλέπουν την ελευθερία του μανικού Θείου Έρωτα να γίνεταινόημα αιτίας και σκοπού της ανθρώπινης ύπαρξης. Στη φάτνη ψηλαφείται ο Θεός ελεύθερα. Οτριαδικός τρόπος να χαρίζεται και στον άνθρωπο το ποθητό ακρότατο, να υπάρχει διότι ελεύθεραθέλει να συνεχίζει να υπάρχει αυτεξούσιος έξω από τον τάφο και τον χρόνο, και να θέλει έτσι ναυπάρχει επειδή ελεύθερα αγαπάει, πρώτα τον δημιουργό του τον οποίον πλέον γνωρίζει και συναντά προσωπικά.
6.    Θρησκευτικό Δωδεκαήμερο
Για την κοινωνικά θρησκευτική προοπτική, το Δωδεκαήμερο των  Χριστουγέννων είναι αφορμήευφραντικών ψυχολογικών ηθικοδιδακτικής ωφελιμότητας καταστάσεων του ατόμου και όχι τουανθρώπου. Συναισθηματικός διάκοσμος, ασμάτια, ευχές, δώρα, γευστικές ηδονές. Όλακουρασμένα από τον φόρτο της συνήθειας. Θρησκεία με αυτή της τη μορφή δεν κομίζειαπαντήσεις για νόημα ζωής και θανάτου. Μηρυκάζει στερεότυπα και a priori. Στους αντίποδες, ηΕκκλησία. Ο «βίος» του Θείου, μια συναρπαστική διαδοχή σημείων υπαρκτικής ελευθερίας απότη νομοτέλεια της πτωτικής ανθρώπινης φύσεως τα οποία μαρτυρούν τον τρόπο της ελευθερίας.Την «κένωση» από την ιδιοτέλεια. Τη ζωή ως αμετρία αυθυπέρβασης και αυτοπροσφοράς.
7.     Χρόνος
Ο χρόνος είναι πρόσφορος «κλείνοντας» το σωτήριον ημερολογιακό έτος 2017 στην οριακή κατάκόσμον κοινωνική ολοκλήρωσή του, για να περάσουν στο «μέλλον» διαχρονικές αναφορέςσχετικά με την πορεία του χρόνου. Η «ροή του χρόνου» βιώνεται ως  διαδοχή γεγονότων.  Ησυμπαντική φύση αλλά και ο βίος του ανθρώπου, σπάνια «ενεργούνται» και πιο συχνά«γίγνονται». Προσπαθούν να γίνουν αντιληπτά, όντα σε συνεχή μεταβολή.  Η  μεταβολή αυτήψευδαισθητικά βιώνεται ως μετάβαση από ένα παλαιό «πρότερον» σε ένα μελλοντικό «ύστερον».
8.    Συνειδητότητα
Μόνο ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται τη διαδοχή των γεγονότων ως «ροή του χρόνου» αλλά και τησυνειδητή ύπαρξη των όντων. Νοιάστηκε για παράδειγμα, η αγελάδα για την ύπαρξη και τημεταβολή του σύμπαντος κόσμου ή το δέντρο για την ύπαρξη του γειτονικού του  βράχου! Το έναγια το άλλο είναι ουσιαστικά ανύπαρκτα και μόνον ο άνθρωπος έχει  συνείδηση χρόνου αλλά καιτης ύπαρξης και οντότητος, υποκειμενικά, ως αποτέλεσμα των στενών δυνατοτήτων των πέντεαισθήσεων. Το μόνο που του απομένει είναι η έμφυτη αναζήτηση διά της Ιεράς Παραδόσεώς του,του όντος υπαρκτού νοήματος, της εν πράγμασι ουσίας.
9.    Αποκλειστικότητα
Η αντίληψη της πραγματικότητας με αίσθηση χρονικότητος είναι λοιπόν ανθρώπινηαποκλειστικότητα και Δωρεά και μόνο για αυτόν η μεταβολή και το γίγνεσθαι ανάγονταιερμηνευτικά σε διάβαση από αιτία σε σκοπό. Για τον άνθρωπο, η επιθυμία της ζωήςμεταφράζεται σε αίτημα αγαπητικής σχέσης. Γι’ αυτό και το σημαίνον της ανταπόκρισηςαναδύεται Μυστηριακά πάντοτε στο σημαινόμενο του τόπου του άλλου, που ορίζει την είσοδο στησχέση. Δηλαδή στον κόσμο της γλώσσας και του συμβολισμού μακράν του φαντασιακού. Στησπερματική εμφάνιση της λογικότητος και  στη γένεση του λογικού υποκειμένου. Τελικός«ορισμός» του ανθρώπου, η ελευθερία με την  προπτωτική του αποκατάσταση, μέσα από τοδίλημμα του Λόγου και της αλογίας.
10.  Κρόνος
Τον παραστατικότερο «ορισμό» του χρόνου προσδίδει ο ελληνικός εναργής μύθος όπου ο Χρόνοςείναι Κρόνος που γεννά παιδιά και τα τρώει. Η εικόνα αναπαράγει τη χρονική διαδοχή σανπραγματικότητα προσωποποιημένη μεταβάλλοντας θεία και  αδιάκοπα το παρόν σε παρελθόνκαι  την ύπαρξη σε ανυπαρξία με δυναμική ανάτασης και επαναφοράς. Μέχρι την εμφάνιση στοναρχαίο κόσμο του Προμηθεϊκού σχήματος της ελληνικής ανταρσίας και της δωρεάς του φωτός ωςεθελόθυτο ημιθεϊκό απαύγασμα αρχοντικής υπέρβασης του χρόνου σε ανύποπτο τόπο.
11.     Σήμερον
Για την Ορθόδοξη πρακτική αλλά και μαρτυρία, παρελθόν, παρόν και μέλλον, σε μιαναδιάσπαστη ενότητα βιωματικού χαρακτήρα, όπου τα πάντα βρίσκονται να κινούνται σε ένα«αιώνιο παρόν», «νυν και αεί», πρόγευση Αθανασίας, μήνυμα Αναστάσιμο και Ελπιδοφόρο: «ΗΠαρθένος Σήμερον τον Υπερούσιον Τίκτει…», «Σήμερον της  Σωτηρίας ημών το Κεφάλαιον…»κλπ. Επομένως το «νυν» παραπέμπει απευθείας στο «αεί» ενώ το «παρόν» να εκλαμβάνεταιμόνο ως νοητό όριο, οριακή τομή ανάμεσα στο παρελθόν και στο μέλλον και χρονικά αδιάστατο,το οποίο παραμένει απρόσιτο εμπειρικά στον άνθρωπο, δίχως τη δυναμική και διαλεκτικήπροσέγγιση του χρόνου και του τόπου.
12.     Νόημα
Σημείο αναφοράς και λειτουργικό εναπόθεμα διαμέσου των γενεών, η ιστορική μνήμη. Τοπαράδοξο όμως αλλ’ ίσως και οξύμωρον βρίσκεται στη δυναμική η οποία  ενυπάρχει στοανθρώπινο στοιχείο, που βρίσκει την κατεξοχήν εφαρμογή του στον Ελληνισμό με τονοικουμενικό του χαρακτήρα, να διαμορφώνει τις προϋποθέσεις και αναγκαίες συνθήκες σευπερβάσεις διαχρονικές, ικανές να μεταβάλλουν το μέλλον των αγέννητων και των άλλων που θαπαραλάβουν και θα παραδώσουν, σε μιαν αέναη παράδοση της σκυτάλης  μέσα στον κτιστόχρόνο με τα μέσα του κόσμου τούτου εν Αγίω Πνεύματι. Έτσι η «ροή» δείχνει για πρώτη φοράτώρα να αποκτά νόημα και αξία.  Μια ανθρώπινη διάσταση έξω από τις κοινωνικές φόρμες καιεπιταγές, μια πορεία και ένα πέρασμα προς τους άλλους.
13.    Διδάσκαλοι
Καθοριστικός καταλύτης στην πορεία αυτή που γεννάται και αναγεννάται μέσα στον ανθρώπινοχρόνο,  οι πνευματικοί διδάσκαλοι και η ομάδα συν αυτοίς, είτε λέγεται  «κρυφό σχολειό»  είτε«αποστολή» ακόμη και σε κατεχόμενες μνήμες  και πατρίδες είτε διδαχή και διδασκαλία. Μιαπαίδευση του νου με «νοητικά σχήματα» που μορφοποιούνται πάντοτε στην ώρα τους ως ωραίαυποκείμενα του χρόνου με τα αντικείμενα του Λόγου.
14.  Μνήμη μέλλοντος
Αυτό που θα μένει τελικά κάθε φορά, είναι η δύναμη για τη βεβαιότητα της ελπίδας που γεννά ηεπιλογή της διδασκαλίας μέσα στον χρόνο, συνήθως έπειτα από αρκετές ανθρώπινες γενεές, μέσααπό την ιστορική μνήμη και την πολιτισμική επιβίωση πληθυσμιακών ομάδων, που επενδύουν μετα μέσα της Παιδείας στον χρόνο και όχι στον τόπο, στο κλέος και όχι στη φήμη, στην αξία και όχιστη μονότροπη αριθμολαγνεία. Έτσι, η μνήμη του μέλλοντος είναι με το μέρος του παρελθόντος.Το παρελθόν αποτελεί πάντοτε μέρος του μέλλοντος. Η τύχη του παρόντος δεν αποτελεί τοσυνεκτικό στοιχείο άρα δεν έχει καμία ελπίδα. Το μέλλον του μέλλοντος ενυπάρχει σε ανύποπτοχρόνο στο παρελθόν των προηγούμενων, μέσα από τα οποία το παρόν αποτελεί γελοίααναπαράσταση μιας ασήμαντης κενολογίας.
15.  Μωρία
Στον «πολιτισμό» της νεωτερικής ατομοκρατίας, όλο και περισσότεροι άνθρωποιαντιλαμβάνονται την ελευθερία ως εγωτικό δικαίωμα αρχών, ταυτίζοντάς την με τη νομικήεξασφάλιση.  Αδυνατούν να κατανοήσουν πως το λογικό υποκείμενο συγκροτείται χάρη σε σχέσηη οποία παραμένει πάντοτε δυνατότητα και όχι αναγκαιότητα. Τότε, φθάνουν στη μωρία νααντιμετωπίζουν «πρωτοχρονιάτικα» τον χρόνο σαν μαγικό υπερβατικό συντελεστή μετάβασηςαπό το πρότερον στον ύστερο προκαθορισμό μιας απροσδιόριστης θείας τύχης, ευχόμενοι ειςεαυτούς και αλλήλους κάνοντας απλά κινήσεις χωρίς πράξεις, και ειδωλοποιώντας τον ουσιαστικάσε στρεβλό προσωποποιημένο νοητικό αντικατοπτρισμό, να τους φέρει από μόνος του ευτυχία,υγεία και ειρήνη, αυτοματικά και μη αναγώγιμα σε αίτημα σχέσεων. Γι’ αυτό, μαζί με τηνατομοκρατία γέννησαν και θεσμούς ικανούς να τη χαλιναγωγήσουν. Στη Δύση όλα αυτά, μεπερισσή μαεστρία αλλά και τρανταχτή προχειρότητα στα όρια της γελοιότητος. Με τηνεπισήμανση ότι όταν ομιλούμε σήμερα για «Δύση» δεν αναφερόμαστε σε  γεωγραφικό όρο, μιαςκαι η αλλοτρίωση επεκτείνεται πλέον στα τέσσερα σημεία του ορίζοντος, συμπεριλαμβανομένουτου ελλαδικού χώρου αλλά και της Ρωσίας.
16.  Τελετουργία
«Θα ήταν καλύτερο», λέει η αλεπού στον «Μικρό Πρίγκιπα» στο αριστούργημα του Antoine de Saint-Exupery, «να έρχεσαι πάντοτε κάθε ημέρα την ίδια ώρα. Αν έρχεσαι, για παράδειγμα, στιςτέσσερις το απόγευμα, θα αρχίσω από τις τρεις να είμαι ευτυχισμένη. Όσο θα περνάει η ώρα,τόσο θα νιώθω ευτυχισμένη. Στις τέσσερις πια θα πηγαινοέρχομαι  και θα ανησυχώ. Θαανακαλύψω το κόστος της ευτυχίας. Αν όμως έρχεσαι όποτε να’ ναι, ποτέ δεν θα ξέρω πότεακριβώς να σού ‘χω ανοίξει την καρδιά μου. Χρειάζεται τελετουργία». Στην ερώτηση τουπρίγκιπα «τι είναι τελετουργία», εκείνη απαντά:  «Είναι κι αυτό κάτι που έχει ξεχαστεί. Είναιαυτό που κάνει τη μια ημέρα να διαφέρει από την άλλη. Την άλλη ώρα από την άλλη». Κάποιοορατό σημάδι δηλαδή που να φανερώνει τη διαφορά ανάμεσα σε ένα ατομικό ενέργημα και στηνεπιτέλεση μιας αποστολής ή μιας τιμητικής ανάθεσης. Της διαφορετικής διαφοράς, στην ώρα της.Το ωραίο δώρημα υποκείμενο για τον χρόνο. Η ανατροπή του πονηρού αιφνιδιασμού. Ηαπαλλαγή από τον θεσμό με την εγκατάσταση της αξίας.
17.  Θέωση
Ο κόσμος τελεολογικά είναι το γίγνεσθαι μιας ελευθερίας και όχι η τυφλή διαδικασία μιας άλογηςή έλλογης θεσμικής αναγκαιότητας. Ο Άκτιστος Αίτιος του υπαρκτού, καλεί τα ανθρώπινα όντα εκτου μη όντος προς την «περιπέτεια» της ζωής με τον συνάνθρωπο δι’ Αυτού, και της ένωσης μεΤον ίδιο, πέρα από τον νου, με την φωτισμένη από Φως Ιλαρόν καρδιά. Αρκεί αυτή εκούσια καινηπτικά να έχει προηγουμένως καθαρθεί. Τότε, δύναται να ανοίξει και ο υπέρλογος αδιαίρετοςδοξασμός – θέωση κατά Χάριν σώματος και ψυχής εις το «αιώνιο παρόν», όπως μας έχεικληροδοτήσει η Ιερά Παράδοση των Αγίων Πατέρων, κυρίως από το λησμονημένο απολεσθένΡωμαϊκό Ευρωπαϊκό παρελθόν. Ο χρόνος ως κτίσμα εσχατολογικά υπό κατάργηση, το μόνο πουμπορεί να κάνει είναι να μετράει υποκειμενικά τη δυναμική της ανταπόκρισης και μάλιστα μετρόπο ψευδαισθητικό μέσα στον ανθρώπινο εγκέφαλο.
18.   Αστοχία
Η άρνηση, δηλώνεται πάντοτε ως δαιμονική αποτυχία της σχέσης του ανθρώπου με το Θείο καικατ’ επέκταση με τον συνάνθρωπο, ως αστοχία, δηλαδή αμαρτία. Πτωτική ιδιοτέλεια του κτιστού.Φθορά και θάνατος. Η κατάφαση για τον καθένα ξεχωριστά σε κοινωνία με το Παν, ελευθερώνειαπό την ψευδή νομοτελειακή χρονικότητα και συναντά από αυτή τη ζωή, τον αναστημένο από τονΣταυρό Θεάνθρωπο. Την καθηγιασμένη εις το πνευματικό και υλικό ύδωρ εμβαπτισμένηΘεοφάνεια.
19.   Η διαφορά
Η κατάθεση προτάσεων νοηματοδότησης του βίου, και της στρατηγικής της  ύπαρξης στακτίσματα του χρόνου και του τόπου ως αιώνιο παρόν, πρόγευση αθανασίας, ήταν πάντοτε ηειδοποιός διαφορά που έδινε ταυτότητα στους Ορθόδοξους Έλληνες και δι’ αυτών σε όλη τηνοικουμένη. Για παράδειγμα, στα τετρακόσια ή και πεντακόσια χρόνια υπό Οθωμανικό ζυγό ησυνείδηση της διαφοράς αυτής διαφυλάχθηκε μοναδικά και κατάφερε να τα βάλει στο περιθώριοτης Ιστορίας μας. Στα σύγχρονα Χριστούγεννα, δυσκολεύεται μα και πάλι θα τα καταφέρει. Το«μικρό ποίμνιο» βρίσκεται σταθερά προσανατολισμένο σε αυτή τη δύσκολη πορεία και θα είναιπάντοτε παρόν. Η διαφορά που κάνει τη διαφορά. Η μαγιά απέναντι στη μαγεία.
20.   Αντισυμβατικά
Αντί ευχών λοιπόν, Χαίρετε και αγαλλιάσθε! «Χριστός γεννάται Σήμερον εν Βηθλεέμ τη πόλη».
Ο Α.Κ.Σαραντίδης είναι δάσκαλος στην Καβάλα και πολιτικός επιστήμων